Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Chống thông đồng, dìm giá, “quân xanh, quân đỏ” trong đấu giá tài sản

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, phát biểu tại tổ về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) sáng 19/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh việc hoàn thiện Luật này phải trúng, đúng chủ trương của Đảng, nhất là các nghị quyết về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chống tham nhũng, tiêu cực; đẩy mạnh chuyển đổi số và quản lý tài sản công, đất đai.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu.

Cho ý kiến về một số nội dung cụ thể, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phân định rõ phạm vi điều chỉnh, đảm bảo thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật.

Luật này chỉ nên là luật hình thức quy định thống nhất về trình tự, thủ tục tổ chức cuộc đấu giá. Theo đó, các nội dung trước và sau cuộc đấu giá như: điều kiện tài sản đưa ra đấu giá, xác định giá khởi điểm, thẩm quyền quyết định, phê duyệt kết quả, nộp tiền, giao tài sản nên để pháp luật chuyên ngành quy định.

Lưu ý bổ sung nguyên tắc xử lý xung đột pháp lý khi luật chuyên ngành được sửa đổi, Chủ tịch Quốc hội cho rằng đây là yêu cầu cốt lõi để tránh chồng chéo, tạo khoảng trống và thực hiện đúng chủ trương một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì, một đầu mối chịu trách nhiệm.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tập trung phòng, chống thông đồng, dìm giá, “quân xanh, quân đỏ” và bỏ cọc. Đây là vấn đề bức xúc nhất hiện nay, liên quan đến chủ trương phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và bảo vệ tài sản công.

Dự thảo Luật quy định nâng mức tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân lên 20-50% và mở rộng áp dụng có chọn lọc với một số loại tài sản dễ bị thao túng; bổ sung hành vi nghiêm cấm tiết lộ danh sách, hồ sơ người tham gia trước thời điểm công khai, can thiệp, chỉ đạo trong việc lựa chọn tổ chức đấu giá, đấu giá viên.

Dự thảo Luật cũng cần quy định rõ chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với người trúng đấu giá rồi bỏ cọc hoặc có hành vi thông đồng; đồng thời phải công khai danh sách trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia; xem xét quy định người nộp hồ sơ và tiền đặt trước hợp lệ tham dự phiên đấu giá thì được coi là đồng ý mua với giá khởi điểm để hạn chế cò mồi.

Nhất trí với chủ trương đẩy mạnh đấu giá trực tuyến và chuyển đổi số một cách thực chất, an toàn, Chủ tịch Quốc hội đề nghị ưu tiên hình thức đấu giá trực tuyến đối với hầu hết các loại tài sản, trừ trường hợp đặc thù có danh mục quy định; xây dựng hệ thống bắt buộc đối với Cổng Đấu giá tài sản quốc gia do cơ quan nhà nước quản lý, có định danh và xác thực điện tử chặt chẽ; bổ sung hành vi nghiêm cấm liên quan đến can thiệp hệ thống, gian lận công nghệ, đồng bộ với Luật Giao dịch điện tử, Luật An ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc niêm yết tại Ủy ban nhân dân xã chỉ nên là hình thức bổ trợ, không bắt buộc nếu đã công khai đầy đủ trên hệ thống quốc gia.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu.

Một nội dung quan trọng được Chủ tịch Quốc hội đề cập là nâng cao chất lượng, trách nhiệm của đội ngũ đấu giá viên và tổ chức hành nghề. Việc mở rộng điều kiện trở thành đấu giá viên phải kèm theo yêu cầu bồi dưỡng bắt buộc hàng năm về đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng và cập nhật pháp luật; đồng thời, tăng cường trách nhiệm tổ chức hành nghề và đấu giá viên trong việc phát hiện, ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá; quy định rõ quyền và nghĩa vụ tạm dừng, dừng hoặc hủy cuộc đấu giá; làm rõ cơ chế khiếu nại, khởi kiện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia đấu giá.

Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ phải đảm bảo công khai, minh bạch tối đa và trách nhiệm giải trình. Dự thảo Luật cần quy định bắt buộc đăng tải đầy đủ thông tin cuộc đấu giá, kết quả, danh sách người bỏ cọc trên cổng quốc gia; quy định rõ trách nhiệm của người có tài sản đấu giá trong việc cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ và phải chịu trách nhiệm tính hợp pháp của tài sản đưa ra đấu giá.

Nhấn mạnh một số nội dung trọng tâm cần hoàn thiện đối với dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần phân định phạm vi điều chỉnh rõ ràng; có chế tài mạnh để chống bỏ cọc và thông đồng, đặc biệt là trong lĩnh vực đất đai; đẩy mạnh, bảo vệ an toàn đấu giá trực tuyến; nâng cao trách nhiệm của đấu giá viên, tổ chức hành nghề; công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tổ chức và hoạt động luật sư

Trong phiên họp sáng 19/10, thảo luận tại tổ về dự án Luật Luật sư (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tổ chức và hoạt động luật sư, nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền và bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận công lý của người dân, doanh nghiệp.

Về cơ chế xem xét công nhận luật sư đối với trợ giúp viên pháp lý, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) đề nghị bổ sung đối tượng người đã từng là trợ giúp viên pháp lý từ 5 năm trở lên vào đối tượng được miễn thời gian đào tạo nghề luật sư và miễn tập sự hành nghề luật sư.

Đại biểu phân tích đề xuất này có cơ sở từ yêu cầu về tiêu chuẩn và năng lực thực tiễn của chức danh trợ giúp viên pháp lý. Theo Luật Trợ giúp pháp lý, người được bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý phải được đào tạo nghề luật sư hoặc được miễn đào tạo nghề luật sư; đồng thời đã qua tập sự hành nghề luật sư hoặc tập sự trợ giúp pháp lý.

Điều 20 của Luật này quy định thời gian tập sự trợ giúp pháp lý là 12 tháng và giao Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định việc tập sự, kiểm tra kết quả tập sự trợ giúp pháp lý. Như vậy, pháp luật đã đặt ra yêu cầu về đào tạo hoặc miễn đào tạo, quá trình tập sự và kiểm tra kết quả theo lộ trình tương ứng trước khi bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý.

Trên thực tế, trợ giúp viên pháp lý trực tiếp thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý, trong đó có tham gia tố tụng để bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.

Quá trình công tác từ đủ 5 năm trở lên ở chức danh trợ giúp viên pháp lý không chỉ thể hiện thâm niên mà còn phản ánh kinh nghiệm, nghiệp vụ xử lý hồ sơ, kỹ năng tranh tụng, khả năng áp dụng pháp luật và trách nhiệm nghề nghiệp đối với nhóm người cần được bảo vệ.

Từ những cơ sở trên, đại biểu cho rằng cần ghi nhận đầy đủ giá trị của quá trình đào tạo, tập sự, kiểm tra và kinh nghiệm thực tiễn mà trợ giúp viên pháp lý đã tích lũy. Do đó, không phải đào tạo lại nghề luật sư, tập sự hành nghề luật sư và tham dự kỳ thi quốc gia về luật sư, nếu đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề còn lại theo Luật này.